رشد نکردن دندان دائمی کودک میتواند والدین را نگران کند، به خصوص اگر زمان زیادی از افتادن دندان شیری گذشته باشد و جای خالی آن همچنان باقی بماند. رشد دندانهای دائمی یکی از مراحل کلیدی در تکامل ساختار دهان و فک کودک است. معمولا انتظار داریم بعد از افتادن دندانهای شیری، دندانهای دائمی به موقع و منظم رشد کنند. اما در برخی موارد، این دندانها به درستی رشد نمیکنند یا اصلا درنمیآیند. در این مقاله به بررسی دلایل، روشهای تشخیص و درمانهای تخصصی برای این مشکل میپردازیم. در ادامه نظر متخصص جراحی فک و صورت را درباره این عارضه خواهید شنید.
سن طبیعی رویش دندانهای دائمی در کودکان
دندانهای دائمی معمولا از حدود ۶ سالگی شروع به رویش میکنند. اولین دندانهای دائمی که ظاهر میشوند، دندانهای آسیای اول هستند که در پشت دندانهای شیری میرویند و به آنها «دندانهای آسیای شش ساله» گفته میشود. پس از آن، دندانهای پیشین و سایر دندانها به ترتیب رشد میکنند و تا حدود ۱۲ تا ۱۳ سالگی بیشتر دندانهای دائمی (به جز دندانهای عقل) باید در دهان کودک وجود داشته باشند. اگر پس از افتادن دندان شیری، دندان دائمی جایگزین آن بیش از شش ماه رویش نکند، این موضوع ممکن است نشانه مشکلی مانند دندان نهفته، نبود جوانه دندان یا مشکلات فکی باشد و لازم است کودک توسط متخصص بررسی شود.
توضیحات دکتر فرنوش محمدی بهترین متخصص جراحی فک و صورت را درباره رشد نکردن دندان دائمی کودک را بشنوید:
علت رشد نکردن دندان دائمی کودک
رشد نکردن دندان دائمی کودک دلایل متنوعی دارد. برخی موارد ساده هستند و نیاز به مداخله خاصی ندارند، اما برخی دیگر به مداخلات تخصصی نیاز دارند.
۱. دندان نهفته
یکی از دلایل رایج، نهفتگی دندان دائمی است. یعنی دندان در لثه یا استخوان گیر کرده و توانایی رویش ندارد. این مشکل بیشتر برای دندانهای نیش یا پیشین بالا اتفاق میافتد. در این صورت باید جراحی دندانهای نهفته انجام گیرد.
۲. نداشتن جوانه دندان (آژنزی)
در بعضی کودکان، جوانه دندان دائمی از ابتدا تشکیل نمیشود. این مشکل معمولا ژنتیکی است و در عکس رادیولوژی مشخص خواهد شد.
۳. باقی ماندن ریشه دندان شیری
اگر دندان شیری به طور کامل نیفتد یا ریشههای آن باقی بمانند، مانعی برای رویش دندان دائمی میشوند. در این صورت پزشک جراحی ریشه دندان را انجام خواهد داد.
۴. کمبود فضا در فک
اگر فک کودک کوچک باشد یا دندانها فشرده باشند، دندان دائمی ممکن است نتواند جای مناسبی برای رویش پیدا کند.
۵. کیست یا تومور فکی
در موارد نادر، وجود توده یا کیست در مسیر دندان ممکن است باعث انسداد و رشد نکردن دندان دائمی کودک شود.
علائم هشدار دهنده رشد نکردن دندان دائمی
به عنوان والدین، این علائم میتوانند به شما هشدار دهند که فرزند شما نیاز به ارزیابی دقیقتری دارد:
- افتادن دندان شیری ولی عدم رشد دندان دائمی بعد از ۶ ماه
- باقی ماندن دندان شیری تا سنین بالای ۱۲ سال
- نامتقارن بودن الگوی رویش دندانها
- وجود دندان دائمی در عکس اما عدم ظهور آن در دهان
- کج شدن دندانهای اطراف به دلیل فضای خالی
بیشتر بخوانید: جراحی ارتودنسی در چه مواقعی انجام میشود؟
تشخیص مشکل عدم رشد دندان دائمی کودک با کمک عکس OPG
عکس رادیولوژی پانورامیک یا OPG، نمای گسترده و کاملی از فک بالا و پایین کودک ارائه میدهد که به پزشک کمک میکند وضعیت دندانها و ساختارهای اطراف آنها را دقیقتر بررسی کند. این عکس برای تشخیص مشکلات رشد دندان دائمی بسیار مهم است، زیرا:
- وجود دندان نهفته یا دندانهایی که داخل استخوان گیر کردهاند را نشان میدهد.
- مشخص میکند آیا جوانه دندان دائمی در فک تشکیل شده یا اصلا وجود ندارد.
- فضای موجود در فک برای رویش دندانهای دائمی را ارزیابی میکند و اگر کمبود فضا باشد، راهکارهای درمانی پیشنهاد میشود.
- امکان شناسایی ناهنجاریهای استخوانی، کیستها یا سایر مشکلاتی که ممکن است مانع رویش دندان شوند را فراهم میکند.
پس از تفسیر دقیق عکس OPG و معاینه بالینی، متخصص جراحی فک و صورت کودکان میتواند برنامه درمانی مناسبی برای حل مشکل رشد نکردن دندان دائمی ارائه دهد.
درمانهای موجود برای رشد نکردن دندان دائمی کودک
درمان بستگی به علت ایجاد مشکل دارد. برخی از درمانهای رایج عبارتند از:
▪ جراحی آزادسازی دندان نهفته
در مواردی که دندان دائمی نهفته است، ممکن است با جراحی لثه یا استخوان فک مسیر رشد آن باز شود.
▪ کشیدن دندان شیری مانع
اگر دندان شیری ریشه نداشته باشد اما هنوز در دهان باقی مانده باشد، ممکن است نیاز به کشیده شدن داشته باشد تا دندان دائمی مسیر رشد پیدا کند.
▪ درمان ارتودنسی
در مواردی که فضای کافی برای دندان وجود ندارد، ارتودنسی برای باز کردن فضا یا هدایت دندان نهفته به سمت جایگاه مناسب انجام میشود.
▪ جایگزینی با ایمپلنت یا بریج
اگر جوانه دندان وجود نداشته باشد، بسته به سن کودک، در آینده میتوان از ایمپلنت یا پروتزهای دندانی استفاده کرد.
بیشتر بخوانید: سن مناسب ایمپلنت دندان چه زمانی است؟
چه زمانی باید نگران رشد نکردن دندان دائمی کودک باشیم؟
گاهی اوقات دندانهای دائمی تنها با تاخیر رشد میکنند. تاخیر حدود ۶ ماه طبیعی است، به ویژه اگر سابقه خانوادگی وجود داشته باشد. اما اگر دندان بعد از هفت ماه تا یک سال از افتادن دندان شیری هنوز درنیامده، مراجعه به متخصص ضروری است.
برای تضمین سلامت فرزندتان به یک متخصص جراحی فک و صورت ماهر و دلسوز مراجعه کنید تا بهترین روش درمان را به شما پیشنهاد دهند. همین حالا برای دریافت نوبت اقدام کنید.
نقش والدین در پیشگیری و تشخیص زودهنگام
- به تاخیر در رویش دندان حساس باشید: اگر دندان دائمی تا چند ماه پس از افتادن دندان شیری ظاهر نشد، بدون از دست دادن زمان با متخصص مشورت کنید.
- روند رشد دندان را پیگیری کنید: پس از افتادن دندان شیری، مرتب وضعیت لثه را بررسی کنید و هر گونه تاخیری را جدی بگیرید.
- ویزیت تخصصی در سن مناسب: کودک را در سن ۶ تا ۷ سالگی برای بررسی وضعیت دندانها نزد متخصص ببرید.
- تغذیه سالم داشته باشید: رژیم غذایی متعادل و محدود کردن مصرف شیرینی، به رشد سالم دندانها کمک میکند.
سوالات متداول درباره رشد نکردن دندان دائمی کودک
آیا رشد نکردن دندان دائمی همیشه نگرانکننده است؟
نه همیشه؛ گاهی دلایل سادهای مثل تاخیر طبیعی یا دندان شیری مقاوم باعث آن میشود، اما بررسی تخصصی ضروری است.
اگر دندان دائمی وجود نداشته باشد، چه باید کرد؟
میتوان از درمانهایی مانند ارتودنسی، ایمپلنت یا نگهداری فضای خالی برای سن بالاتر استفاده کرد.
آیا رشد زودهنگام یا دیرهنگام دندان شیری روی دندان دائمی اثر دارد؟
بله، زمان افتادن دندان شیری میتواند بر زمان و نحوه رشد دندان دائمی تاثیر بگذارد.
رشد نکردن دندان دائمی کودک را دست کم نگیرید
رشد نکردن دندان دائمی کودک ممکن است به دلیل نهفتگی، فقدان جوانه، کمبود فضا یا موانع فکی باشد. تشخیص زودهنگام، انجام عکس OPG و مراجعه به متخصص جراحی فک کودکان میتواند جلوی مشکلات شدیدتر آینده را بگیرد. اگر متوجه شدید که دندان دائمی کودکتان در زمان مناسب رشد نکرده، تعلل نکنید؛ چون درمان زودهنگام نتیجه بهتری خواهد داشت.